An Evaluation of the Concept of Fāsid in Ḥanafī Jurisprudence: With Special Reference to the Chapter Bāb al-Bayʿ al-Fāsid in al-Hidāyah
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22077986Keywords:
Islamic Law, Ghayr Jāʾiz, Fāsid, Bāṭil, al-HidāyaAbstract
The concept of fāsid, which occupies a distinctive position in Ḥanafī jurisprudence, and the manner in which it is addressed in the chapter Bāb al-Bayʿ al-Fāsid of al-Hidāyah constitute the foundation of this study. Although numerous academic studies have examined this subject, no independent study has been identified that investigates the concept of fāsid within the framework of a single classical work of fiqh. Accordingly, this study examines and evaluates the concept of fāsid and the legal issues associated with it through a close analysis of the relevant chapter of al-Hidāyah. The primary objective of this research is to analyze the manner in which al-Hidāyah, one of the principal classical works of Ḥanafī furūʿ al-fiqh, presents and develops the doctrine of fāsid. The study employs the qualitative research method of document analysis. The data obtained from the primary sources were analyzed in accordance with the objectives of the research. The findings indicate that al-Hidāyah does not address the concept of fāsid through a systematic framework; rather, it presents the subject by means of dispersed and interconnected examples. It was further observed that the concept of fāsid is frequently conveyed through indirect expressions and, in certain instances, is used in the sense of bāṭil. In addition, the study identifies cases in which the expression ghayr jāʾiz ("not permissible") may signify either fāsid or bāṭil. Since the author does not explicitly specify which legal ruling is intended, an attempt has been made to determine the appropriate classification on the basis of the legal context. In conclusion, the study demonstrates how the concept of fāsid is treated in al-Hidāyah and clarifies its relationship with other relevant legal concepts and technical terms. It is expected that this study will contribute to a deeper understanding of the conceptualization and historical development of the concept of fāsid in the Ḥanafī legal tradition.
References
Apaydın, Y. (1995). Fesad. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 12, ss. 417-421). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı yayınları.
el-Aynî, B. M. (1990). El-Binâye fî Şerhi’l-Hidâye (C. 7). Beyrut: Dâru’l-Fikr.
el-Bâbertî, K. M. (Tarih yok). El-İnâye Şerhu’l-Hidâye (C. 3). Beyrut: Dâru’l-Kütübil-İlmiyye.
Bardakoğu, A. (1992a). Bey’. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 6, ss. 13-19). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
Bardakoğlu, A (1992b). Butlan. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 6, ss. 476-478). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
Bilmen, Ö. N. (1988). Hukuk-i İslâmiyye ve Istılâhât-ı Fıkhiyye Kâmûsu (C. 1). İstanbul: Bilmen Yayınları.
Cici, R. (2005). Osmanlı klasik dönem fıkıh kitapları. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (TALİD), 3(5), 215-248
el-Cürcânî, E. A. (1403). Kitâbü’t-Ta’rîfât. Kahire: Dârü’r-Reyyân li’t-Türâs.
Erdoğan, M. (2019). Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Yayınları.
Hallâf, A. (Tarihsiz). Hülâsatü Tarîhi’t-Teşrî’il’l-İslâmî. Kuveyt: Dârü’l-Kalem.
Haydar Efendi, A. (2020). Dürerü’l-hükkâm şerhu Mecellet’i-Ahkâm (C. 1). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
Hey’et. (2017). Mu’cemü mustalahâti’l-ulûmi’ş-şeriyye (C. 1). Riyad: Medînetü’l-Melik Abdilazîz li’l-Ulûm ve’t-Tekniyye.
İbnü'l-Hümâm, K. (2002) Şerhu Fethi'l-Kadîr. (C. 6). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Isfahânî, R. (Tarih yok). el-Müfredât fî Ğaribi’l-Kur’ân (C. 2). y.y.: Mektebetü Nizâr Mustafa el-Bâz.
el-İtkânî, K. E. K. (Tarih yok). Ğâyetü’l-Beyân Nadiretü’z-Zamân fî Âhiri’l-Evân (C. 10). Kuveyt: Dâru’z-Ziyâ.
Kallek, C. (1998). el-Hidâye. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 17, ss. 471-473). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
Karaman, H. (1989). Akid. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 2, ss. 251-256). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları
Karaman, H. (1991). Mukayeseli İslam Hukuku (C. 2). İstanbul: Nesil Yayınları.
Kâtibçelebî, M. (1941). Keşfüzzünûn an Esâmi’l-Kütübi’l-Fünûn (C. 2). İstanbul: Maarif Matbaası.
Koca, F. (2004). Merğînânî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (C. 29, ss. 182-183). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Köse, A., & Demir, H. (2025). Merğînânî’nin el-Hidâye Adlı Eserine Dair Literatür Araştırması: Kapsam, Önem ve Katkılar. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, (45). 623-666.
el-Kureşî, M. E. M. (1993). El-Cevâhirü’l-Mudiyye fî Tabakâti’l-Hanefiyye (2. bs., C. 4). Kahire: Dâru Hicr.
İbn Kutluboğa, K. (1992). Tâcu’t-Terâcîm. Dımeşk: Dârü’l-Kalem.
el-Leknevî, Muhammed Ebü’l-Hay. (1324). Fevâidü’l-behiyye fî terâcimi’l-Hanefiyye (1. bs.). Kahire: Matbaay-ı Saadet.
el-Merğînânî, B. (2019). el-Hidâye şerhu bidayeti’l-mübtedî (1. bs., C. 4). Medine: Dâru’s-Sırâc.
el-Mevsılî, A. (2012). el-Muhtâr li’l-fetvâ. Medine: Dâru’s-Sırâc.
el-Meydânî, A. (2014). El-Lübâb fî Şerhi’l-Kitâb (C. 1). Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî.
en-Nakîb, A. M. N. (2001). El-Mezhebü’l-Hanefî (C. 1). Riyad: Mektebetü’r-Rüşd.
en-Nesefî, E. H. (1997). Bahrü’r-râik şerhu kenzi’d-dekâik (C. 2). Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
el-Osmanî, M. T. (2019). Fıkhu’l-büyû’ alâ mezâhibi’l-erbea (C. 2). Karaçi: Mektebetü meârifi’l-Kur’ân.
İbnü’s-sââtî, M. A. (2005). Mecmau’l-bahreyn ve mülteka’n-neyyireyn. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
Sadrüşşerîa, U. (1971). Muhtasaru’l-Vikâye (C. 2). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
et-Tehânevî, M. A. (1996). Mevsûatu keşşâfi ıstılâhâti’l-fünûn ve’l-ulûm (C. 2). Beyrut: Mektebetü Lübnân.
Tahmâz, A. M. (2009). El-Fıkhu’l-Hanefî fî sevbihi’l-cedîd. Dımeşk: Dârü’l-Kalem.
Yerlikaya, Ü. (2024). Hanefî Fâsid Akit Teorisi. Ankara: Fecr Yayınları.
ez-Zerkâ, M. A. (2004). El-Medhal el-Fıkhiyyü’ı-âmu (C. 2). Dımeşk: Dârü’l-Kalem.
Zeydân, A. (1976). el-Vecîz fî Usûli’l-Fıkh. Bağdat: Müessesetü Kurtuba.
Zuhaylî, V. (1985). el-Fıkhu’l-İslâmî ve Edilletüh (C. 1). Dımeşk: Dâru’l-Fikr.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Atlas Journal
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
